START
Zacznijmy od początku. Pierwszym menu, które widzimy po uruchomieniu się gry jest "Setup Game", gdzie mamy możliwość zaczęcia nowej gry (Start New Game), szybkiego rozpoczęcia sezonu (Quick Start Game), odczytania wcześniej zapisanej gry (Restore Saved Game), skasowania Save"u (Delete Saved Game), rozpoczęcia gry po sieci (Network Play), ustawienia opcji (Game Settings), przejrzenia zdobyczy innych (Hall of Fame), poczytania o autorach (Game Credits) oraz przejrzenia listy linków do stron traktujących o CM3 (Web Sites). W okienku po lewej u góry widzimy także wersję gry (w moim przypadku jest to 3.03c).

Zanim przystąpimy do rozpoczęcia rozgrywek, przyjrzyjmy się wpierw opcji "Game Settings". Możemy tu wybrać takie opcje jak: Langiage (Język - opcja dostępna tylko od wersji 3.03b), Cyrrency (Waluta - możemy sobie wybrać w jakiej walucie będą podawane kwoty), Wages (Płace - co jaki czas będą wypłacane należności zawodnikom {Tygodniowo, Miesięcznie, Rocznie}), Screen Mode (Widok Ekranu - jak chcemy grać (na pełnym ekranie/w oknie), Background Changes (Zmiany Tła - ustawiamy czy chcemy widzieć ciągle tylko jedno tło, czy ma się ono zmieniać), Sound (Dźwięk - ustawiamy, czy chcemy aby podczas gry towarzyszyły nam dźwięki, czy nie), Database (Baza Danych - wielkośc bazy danych do zapamiętania przez komputer {Normal oznacza normalną, ze wszystkimi dostępnymi klubami i zawodnikami}), Matches Stored (ilość przygotowanych meczy), Auto Save (Auto Zapis - możliwość wyboru częstotliwości automatycznego zapisu stanu gry), Save Compressed (opcja umożliwiająca zapisanie Savue"u w skompresowanym pliku. Taki plik charakteryzuje się mniejszą objętością, ale czas jego zapisu oraz późniejszego odczytu się wydłuża), Flashing Text (opcja ta pozwala nam zdecydować, czy na ekranie będzie się pojawiał migający tekst, czy nie), Background Matches (Mecze w Tle - opcja pozwalająca ustawić ile meczy ma być rozgrywanych w tle {dotyczy tylko lig wybranych jako działających w tle}), Print To (sposób drukowania - Drukarka/Do Pliku/Drukarka + Plik).

Po wyborze ustawień naciskamy "OK" i wracamy do poprzedniego menu. Po wciśnięciu "Start New Game" i załadowaniu się baz danych dostępne są opcje wyboru ligi. Wybieramy ilość lig, w których chcemy prowadzić kluby oraz ilość lig, które będą rozgrywane w tle. Po tych czynnościach wciskamy przycisk "Next" i.... czekamy (długo...) na załadowanie się rozgrywek. Po tym fakcie powinniśmy już tylko wpisać swoje imię i nazwisko, podać hasło (nie musimy jednak tego robić), wybrać narodowość oraz klub i możemy zabierać się do gry.

MENU GŁÓWNE
Menu główne jest najważniejszym punktem w grze. To tutaj podejmujesz działania, wciskasz odpowiednie klawisze i przechodisz do sub-menus. Opiszę w miarę dokładnie wszystkie najważniejsze funkcje i skróty dostępne z tego miejsca:

1. Okienko informacyjne.
To małe okienko znajdujące się po lewej stronie u góry ekranu pokazuje dzisiejszą datę oraz w przypadku rozgrywania meczu - jego zapowiedź.

2. Przyciski "<<<" i ">>>".
Służą one do nawigacji po ekranie. Pierwszy przycisk to "Wstecz", drugi "Naprzód" - działają na tej samej zasadzie co te przeglądarkowe.

3. Continue Game.
Przycisk ten poleca komputerowi kontynuować rozgrywkę, wciskając nań przechodzi się do następnego dnia (lub do samego meczu jeśli odbywa się w danym dniu).

4. "Przycisk Managera".
Przycisk ten zawierający w sobie nasze nazwisko stanowi dla nas bardzo ważne miejsce. To właśnie klikając nań mamy dostęp do naszego składu. Klikając na niego otwiera nam się kolejne menu, w którym widzimy:
- (nazwa drużyny) Squad (Przejście do naszego składu)
- (nazwa drużyny) Reserves (Przejście do składu rezerwowego)
- Control Reserve Team (możliwość przejęcia pełnej kontroli nad rezerwami)
- Board Confidence (Sprawdzenie tego, co o nas myśli zarząd klubu)
- Resign from Club (Rezygnacja z prowadzenia danego klubu)
- News (Nowości dotyczące naszego klubu i nie tylko)
- Player & Staff Search (Wyszukiwanie zawodników, trenerów, pomocników itp.)
- Manager Stats (Statystyki naszej działalności) - Job Information (Informacja o dostępnej pracy w innych klubach i reprezentacji)
- Transfers (Dokonane Transfery)
- History (Historia klubów itp.)
- Go on Holiday (Pójście na urlop, drużyna zostaje oddana w ręce asystentów)
- Retire (Zwolnienie się z pracy)

5. Competitions.
Możliwość przejrzenia tego co się dzieje w ligach, pucharach, eliminacjach do mistrzostw, podejrzenie wyróżnień i nagród, list stzeclów itp.

6. Nations & Clubs.
Tutaj możemy zobaczyć składy drużyn krajowych i zagranicznych, ligowych i międzynarodowych, młodzieżowych i seniorskich z całego świata. Wszystko posegregowane w przejrzysty sposób. Istnieje też możliwość wyszukania danej drużyny.

7. Find.
Nie możesz czegoś lub kogoś znaleźć? Wstąp tutaj, a zrobisz to bardzo szybko.

8. Game Options.
To sub-menu sprawuje funkcję techniczną. Możemy tu zapisać stan gry (Save Game), dodać nowego managera (Add Manager), przejrzeć nasze trenerskie statystyki (Manager Stats), pobawić się w ustawieniach (Game Settings), obejrzeć galerię sław (Hall of Fame), przejrzeć infprmacje o grze i jej autorach (Game Credits), dowiedzieć się o innych site"ach z CM3 (Web Sites), rozpocząć od nowa grę (Restart Game), lub ją zakończyć (Exit Game).

SQUAD
W menu Squad mamy do wyboru takie opcje jak: (idąc od lewej góry)

1. Squad.
Menu ze składem twojej drużyny, tutaj zaczynasz.

2. Transfers.
Dokonane przez ciebie transfery - gracze kupieni i sprzedani.

3. Next Match.
Informacja o najbliższym meczu - przeciwnik, rodzaj meczu, czas, miejsce, warunki, restrykcje drużynowe (np. max 3 graczy spoza Unii itp.), zasady trwania meczu, ilość rezerwowych na ławce/max. wielkość użytych, ostatnie spotkanie, pogoda oraz sędzia.

4. Fixtures.
Kalendarz rozgrywek - zaplanowane i odbyte spotkania, wyniki, a także możliwość zaplanowania sparringów (tutaj spory wybór - można grać jeden mecz towarzysko, rozegrać turniej, czy wyjechać na tournee po jakimś kraju.

5. Finances & Info.
Informacja o klubie (nazwa, kraj, status (amatorzy, profesjonaliści), poziom zabezpieczenia finansów, nazwa stadionu, pojemność, udogodnienia (np. podgrzewana murawa), informacja o trenerach i władzach klubu. W sekcji Finanse - Przychody i Wydatki, Poziom pieniędzy, zadłużenie itp.

6. Tacticts.

Tutaj ustala się taktykę na mecz - rozmieszczenie zawodników, przydzielanie im indywidualnych zadań (prawy przycisk myszy po najechaniu na nazwisko) itp. W menu "Formation" mamy do wyboru:

a) Team Instructions
Tutaj ustala się poszczególne zadania dla drużyny:
- Rodzaj podań (Passing): Mixed (mieszane), Short(Krótkie), Direct (Dokładne, mierzone), Long(Długie)
- Sposób odbioru piłki (Tackling): Normal(Normalny), Easy (Lekki, bez fauli), Hard (Twardy, brutalny)
- Gra pressingiem (Pressing)
- Gra pułapkami offsajdowymi (Offside trap)
- Kontratak (Counter Attack)
- "Ścisłe krycie" (Men Behind Ball) - zawodnicy ściśle kryją zawodników gości - tracą za to dużo sił.
- Wykonawcy rzutów wolnych i rożnych.



b) Set to Default
Ustalanie ustawienia (formacji wyjściowej) na mecz.

Oprócz tych dwóch funkcji mamy jeszcze możliwość zapisania, odczytania, bądź skasowania własnej taktyki.

Klikając prawym przyciskiem myszy na danego zawodnika otwiera nam się jeszcze jedno menu, służące do wydawania poleceń konkretnym zawodnikom. I tak możemy ustawić (idąc od góry):

- Sposób podań (Ustawienie drużynowe, Mieszane, Krótkie, Dokładne, Długie)
- Sposób odbierania piłki (Drużynowo, Normalnie, Lekko, Twardo)
- Gra pressingiem (Drużynowo, Nie, Tak)
- Sposób podawania do zawodników (W każdą stronę, Tylko na Lewo, Tylko na Środek, Tylko na Prawo)
- Ustawienie przy stałych fragmentach gry:
a) Ofensywnych (Normalnie, Ma się cofać, Ma iść do przodu)
b) Defensywnych (Normalnie, Ma się cofać, Ma iść do przodu)
- "Wolny Strzelec" (Nie, Tak)
- Wypady do ataku (Nie, Tak)
- Bieg z piłką, własne akcje (Nie, Tak)
- Przytrzymywanie piłki, uspokajanie gry (Nie, Tak)
- Strzały z daleka (Nie, Tak)
- Rodzaj krycia (Strefą, Żaden, Bezpośredni - wybieramy gracza do pokrycia)

7. Training.
Tutaj możemy ustawić rodzaj i natężenie treningowe dla poszczególnych zawodników.

8. Last Match.
Informacje o ostatnim rozegranym meczu.

9.(nazwa ligi/pozycja).
Przejście do menu z tabelą (Table), wynikami (Results), zapowiedziami (Fixtures), planem rozgrywek (Schedule), statystykami drużynowymi (Team Stats), statystykami graczy (Player Stats), wyróżnieniami (Awards), hostorią rozgrywek (History).
Warto używać przycisku "View" znajdującego się pod górnymi przyciskami po lewej stronie, gdyż często statystyki można oglądać pod różnym kątem (np. najlepsi strzelcy, najwięcej asyst, wykorzystane karne, czerwone kartki, bohaterzy kolejki itp.

10. History.
Tutaj można poznać historię klubu, od jego początków po dzień dzisiejszy.

CHARAKTERYSTYKA, POZYCJE I WSPÓŁCZYNNIKI PIŁKARZY
W Championship Managerze 3 można znaleźć takie pozycje jak:
SC - Striker (typowy snajper, tylko wykańcza akcje)
F(L/R/C) - Forward {Left(lewy)/Right(prawy)/Centre(środkowy)} - napastnik
AM (L/R/C) - Attacking Midfielder (ofensywny pomocnik)
M (L/R/C) - Midfielder (Pomocnik)
DM (L/R/C) - Defensive Midfielder (Defensywny Pomocnik)
D (L/R/C) - Defender (Obrońca)
SW - Sweeper (Libero)
G - Goalkeeper (Bramkarz)

Graczy określają współczynniki, z których część jest niewidoczna dla gracza. Oto one wraz z krótkimi opisami:

Acceleration - Przyśpieszenie
Adaptability - Aklimatyzacja - jak szybko przystosowuje się do nowych klubów i krajów
Aggression - Agresja - jak jest agresywny na boisku.
Agility (GK) - Umiejętności (tylko bramkarze)
Anticipation - Przewidywanie - umiejętność przewidywania sytuacji
Balance - Balans - czyli jak długo potrafi utrzymać się przy piłce w czasie ataku
Bravery - Dzielność
Creativity - Kreatywność - umiejętność stwarzania sytuacji podbramkowych
Crossing - Dośrodkowania
Determination - Determinacja
Dribbling - Drybling
Flair - Spryt - czyli umiejętność niekonwencjonalnego zachowania się pod bramką (np. strzał piętą)
Handling (GK) - Łapanie (tylko bramkarz)
Heading - Główkowanie (bramkarze - skakanie do piłki w locie)
Influence - Wpływ na zawodników
Jumping - Skoczność
Marking - Krycie
Off the ball - Gra bez piłki
Pace - Szybkość
Passing - Podania
Positioning - Ustawianie się na boisku (ucieczka przed spalonym, ustawianie się pod bramką przeciwnika)
Reflexes (GK) - Refleks
Set Pieces - Wykonywanie stałych fragmentów gry
Shooting - Strzały (połączenie Long Shots i Finishing)
Stamina - Wytrzymałość
Strength - Siła
Tackling - Odbiór piłki
Teamwork - Praca zespołowa, czy nie jest egoistą pod bramką na przykład
Technique - Technika użytkowa
Versatility - Uniwersalność, łatwość przystosowania się do nowej pozycji
Work Rate - Jak ciężko pracuje w czasie meczu

Pozostałe (ukryte) wskaźniki:
Pressure (utrzymywanie presji), Professionalism (profesjonalizm), Loyalty (lojalność wobec pracodawcy), Sportsmanship (sportowy tryb życia), Temperament, Consistency (wytrwałość), Corners (rzuty rożne), Decisions (podejmowanie decyzji), Dirtiness (brutalność), Finishing (wykańczanie akcjii), Free Kicks (rzuty wolne), Long Shots (strzały z daleka), Important Matches (zachowanie w ważnych meczach), Injury Proneness (podatność na kontuzje), One-on-ones (obrona sytuacji sam na sam), Penalties (wykonywanie karnych), Throw Ins (wykonywanie autów), Vision (przegląd pola) i kilka innych.

Dodatkowe informacje o piłkarzu jakie można znaleźć w grze (W informacji o graczu) to między innymi:
a) sekcja "Profile"
- Born (urodzony - data)
- Age (wiek - w latach)
- Caps/Goals (liczba występów w reprezentacji/gole)

b) sekcja "Injuries & Bans"
- Injury (czas do wyleczenia kontuzji)
- Type (rodzaj kontuzji)
- Trainning (rodzaj zaserwowanego treningu)
- Bans (kary - za żółte i czerwone kartki itp)

c) sekcja "Contract"
- Contract (typ kontraktu)
- Wages (wielkość wynagrodzenia)
- Expires (czas skończenia się kontraktu)
- Squad Status (obecna rola w drużynie - np. Indispensible - nieodzowny)
- Bonuses (rodzaj otrzymywanych bonusów - np. za strzelenie gola)
- Clauses (klauzule zawarte w kontrakcie - np. o sumie odstępnego)

d) sekcja "Transfer"
- Availability (dostępność - wiąże się ze "Squad Status")
- Value (obecna wartość piłkarza)
- Fluent Languages (języki, którymi się płynnie posługuje)
- Basic Languages (języki, które zna w stopniu podstawowym)
- Offers (nadesłane oferty kupna piłkarza)
- Interested (zainteresowane kupnem kluby)
- Future (dane na temat przyszłości piłkarza w klubie)


TRANSFERY
Transfery w Championship Managerze 3 przebiegają w dwóch fazach. W fazie pierwszej składamy ofertę klubowi zawodnika. Tutaj mamy do wyboru:

- Transfer Fee (kwota jaką musimy zapłacić klubowi)
- Monthly Installments (raty płatności transferu)
- Percentage of Next Sale (kwota jaką zapłacimy klubowi przy następnej sprzedaży tego zawodnika)
- Fee after (10-50) League Apps. (kwota do zapłaty po (od 10 do 50) meczach rozegranychh przez zawodnika w lidze)
- Fee after (10-50) International Apps. (jak wyżej, tylko po określonej ilości występów w reprezentacji swojego kraju) - Make transfer bid public (podanie do wiadomości publicznej kwoty transferu)
* Exchange (możliwość wymiany zawodników zamiast pieniędzy)

Następną fazą transferu, po zaakceptowaniu warunków płatnośći przez klub jest oferta kontraktu dla piłkarza. Tutaj wyróżniamy:

1) Squad Status (ustalenie statusu piłkarza w drużynie)

- This player is indispensable to the club (gracz jest niezastąpiony w drużynie)
- This player is an important first team player (piłkarz jest ważnym graczem pierwszej drużyny)
- This player is used in a squad rotation system (gracz jest używany w składzie rotacyjnie - jest pierwszym wchodzącym)
- This player is a backup for the first team (gracz jest traktowany jako zaplecze ierwszego zespołu)
- This player is a hot prospect for the future (gracz jest kupowany na przyszłość - obiecujący, perspektywiczny dla klubu)
- This player is decent young player (jest zdolnym młodym piłkarzem)

2) Warunki kontraktu

a) Basis - warunki podstawowe

- Wage (płaca)
- Signing on Fee (kwota za podpisanie kontraktu)
- Contract Expires (data wygaśnięcia kontraktu)
- Contract Type (charakter kontraktu - pełny/częściowy)

b) Bonuses - bonusy

- Goal Bonus (dodatek za strzeloną bramkę)
- Assist Bonus (dodatek za asystę)

c) Clauses - klauzule

- Minimum Fee Release Clause (kwota pozwalająca piłkarzowi odejść do innego klubu)
- Relegation Release Clause (spadek z ligi anuluje kontrakt)
- Non-promotion Release Clause (brak awansu do wyższej ligi anuluje kontrakt)
* Clause Release Fee (kwota anulująca kontrakt w przypadku transferu)

Kontuzje
Rodzaje kontuzji i ich opis.

Back Strain - Naciągnięcie mięśni grzbietowych
Broken Arm - Złamane ramię
Broken Ankle - Złamana kostka
Broken Collarbone - Złamany obojczyk
Broken Cheekbone - Złamana kość policzkowa
Broken Finger - Złamany palec
Broken Foot - Złamana stopa
Broken Hand - Złamana ręka
Broken Jaw - Złamana szczęka
Broken Leg - Złamana noga
Broken Nose - Złamany nos
Broken Pelvis - Złamana miednica
Broken Ribs - Połamane żebra
Broken Shoulder - Złamany bark
Broken Toe - Złamany palec u nogi
Broken Wrist - Złamany nadgarstek
Calf Strain - Naciągnięte mięśnie łydki
Chest Injury - Uraz klatki piersiowej
Cold - Przeziębienie
Concussion - Wstrząs
Cut Hand - Skaleczona ręka
Damaged Foot - Uszkodzona stopa
Damaged Elbow - Uszkodzony łokieć
Damaged Heel - Uszkodzona pięta
Damaged Knee Cap - Uszkodzona rzepka kolanowa
Damaged Knee Cart - ???
Damaged Neck - Uszkodzony kark, szyja
Damaged Shoulder - Uszkodzony bark
Damaged Spine - Uszkodzony kręgosłup
Dead Leg - Zdrętwiała noga
Dislocated Jaw - Zwichnięta szczęka
Dislocated Shoulder - Zwichnięty bark
Facial Injury - Uraz twarzy
Flu - Grypa
Food Poisoning - Zatrucie jedzeniem
Fractured Arm - Pęknięte ramię
Fractured Cheekbone - Pęknięta kość policzkowa
Fractured Jaw - Pęknięta szczęka
Fractured Ribs - Pęknięte żebra
Fractured Wrist - Pęknięty nadgarstek
Gashed Arm - Rozcięte ramię
Gashed Leg - Rozcięta noga
Gashed Head - Rozcięta głowa
Groin Strain - Naciągnięcie pachwiny
Hip Injury - Kontuzja biodra
Pulled Hamstring - Zerwane ścięgno udowe
Shin Splints - Uraz kości strzałkowej, goleniowej
Slipped Disc - Przemieszczenie dysku
Sprained Ankle - Zwichnięta kostka
Sprained Wrist - Zwichnięty nadgarstek
Strained Ankle Lig - Zwichnięte wiązadło kostki
Strained Knee Lig - Zwichnięte wiązadło kolanowe
Strained Neck - Zwichnięty kark
Strained Wrist - Zwichnięty nadgarstek
Stubbed Finger - Zbity palec
Stubbed Toe - Zbity palec u nogi
Torn Calf Muscle - Naderwane mięśnie łydki
Torn Ankle Lig - Naderwane wiązdała kostki
Torn Cruciate Lig - Naderwane wiązadła krzyżowe
Torn Groin Muscle - Naderwany mięsień pachwinowy
Torn Hamstring - Naderwane ścięgno udowe
Torn Knee Lig - Naderwane więzadło kolanowe
Thigh Strain - Zwichnięcie uda
Twisted Ankle - Skręcona kostka
Virus - Zakażenie wirusowe