Piłka nożna nie jest sportem wyłącznie dla zawodników. Częścią tej dyscypliny są zarówno oni, jak i sędziowie, kibice, menedżerowie, osoby zarządzające klubami, fizjoterapeuci, scouci oraz trenerzy. To właśnie ci ostatni są twórcami talentów piłkarskich. Bez szkoleniowców nie cieszylibyśmy się z fantastycznych zwodów Leo Messiego, nie podziwialibyśmy rzutów wolnych tak świetnie wykonywanych przez Andreę Pirlo. Nie bylibyśmy świadkami skutecznych odbiorów Rio Ferdinanda, ani ekwilibrystycznych parad takich sław bramkarskich jak Petr Cech czy Gianluigi Buffon. Oni odpowiadają za przygotowanie naszych zawodników do sezonu i to zarówno pod względem zgrania, techniki, jak i w kwestii kondycji, siły oraz szybkości. Są to ludzie niezbędni. Wykonują czarną robotę, niczym Mariusz Lewandowski w polskiej reprezentacji, a mało kto ich docenia i o nich myśli.

Football Manager 2009 jest grą, w której rola trenerów i osób odpowiadających za przygotowanie ekipy do trudnego i męczącego sezonu jest ogromna. Tak było od początku tej serii, jednak w najnowszej odsłonie dzieła tworzonego przez Sports Interactive kwestia ta jest wyjątkowo rozbudowana. Wiele osób, szczególnie tych, dla których FM 2009 jest początkiem przygody z menedżerami piłkarskimi, może mieć nie lada problem próbując na przykład rozszyfrować, za jaki aspekt treningu odpowiada dany atrybut u trenera. Chęć wytłumaczenia Wam - drodzy czytelnicy - wszystkiego, co związane ze sztabem szkoleniowym, była głównym powodem, dla którego zdecydowałem się napisać tą poradę i opublikować ją na łamach Centrum Football Managera.

Szkoleniowcy

W Football Managerze 2009 mamy możliwość zatrudnienia trenerów różnych dziedzin. Wyróżniamy:
• Asystentów
• Trenerów siłowych
• Trenerów bramkarzy
• Trenerów ogólnych

Rola asystentów nie będzie w tym tekście omawiana. Jest to temat tak obszerny, że moja porada stałaby się przeraźliwie długa, a przez to nudna. No bo komu chciałoby się czytać powiedzmy 14 stron za jednym razem? Mi w każdym razie nie, dlatego też opuśćmy to zagadnienie.

Trenerzy siłowi

Panowie zatrudnieni na tym stanowisku mają za zadanie przygotować każdego piłkarza do sezonu pod względem sprawnościowym. Dbają o to, aby gracz nie padł jak mucha po rozegraniu kilku ligowych spotkań. Zwiększają u piłkarza wszystkie atrybuty fizyczne. Gdy poszukujemy kogoś na ten „stołek” powinniśmy kierować się głównie wysokością cechy kondycja. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby inne atrybuty także były dobre, ale nie jest to konieczne.

Trenerzy bramkarzy

Ci szkoleniowcy odpowiadają za pracę z bramkarzami. Do nich należy przygotowanie naszego golkipera do obrony nawet najtrudniejszych strzałów. Najważniejszą ich cechą jest ta, która w profilu członka sztabu szkoleniowego wyrażana jest za pomocą desygnatu  bramkarze. Nie zaszkodzi zainwestować w trenera bramkarzy z wysokimi wartościami determinacji i poziomu dyscypliny.
Dla obu tych kategorii przygotowaliśmy tabelę, która wyjaśni, ile gwiazdek przy trenowaniu określonej kategorii treningowej dostanie dany szkoleniowiec.

Wytłuszczone zostały rodzaje kategorii treningowych. Pod nimi znajdują się atrybuty kluczowe dla treningu określonej pozycji na boisku. Najważniejsza dla treningu siły jest kondycja. To, ile gwiazdek otrzyma nasz trener za szkolenie wspomnianej płaszczyzny treningu, wynika z tego, do jakiego przedziału należy wartość atrybutu kondycja. Podobnie postępujemy czytając tabelę dla pozostałych rodzajów treningu.

Trenerzy ogólni

Tutaj sprawa jest nieco bardziej zawiła. Najlepiej byłoby, gdyby osoby pracujące na takim właśnie stanowisku miały wszystkie atrybuty przynajmniej na poziomie 15 jednostek. Wiadomo jednak, że jest to niemożliwe, dlatego trzeba się zastanowić nad tym, za jaki rodzaj treningu mają być odpowiedzialni. Myślę, że najlepiej zobrazuje to kolejna tabela.

Już spieszę wyjaśniać Wam, o co chodzi w tej tabelce. Rozumiem bardzo dobrze, że może być ona zupełnie niezrozumiała dla kogoś, kto nie wie jak należy ją czytać. Wiersze wyróżnione innym kolorem czcionki to rodzaj treningu. W pierwszej kolumnie od lewej mamy wartość kluczowego atrybutu dla trenerów, którzy pracują nad danym rodzajem ćwiczeń. Kolumna numer dwa to cecha poboczna dla tych właśnie szkoleniowców. Nie ma ona tak wielkiego znaczenia, jednak jest niezbędna do pracy przy tego typu przygotowaniach. Kolumna trzecia określa ilość gwiazdek, jakie zostaną przypisane danemu trenerowi po przydzieleniu go do określonej kategorii treningowej. Im więcej gwiazdek, tym lepiej – to chyba wiadomo. Jak to czytać? W bardzo prosty sposób... Może wyjaśnię na przykładzie. Załóżmy, że chcemy znaleźć kogoś, kto będzie pracował nad celnością strzałów naszych piłkarzy. Wybieramy do tego celu Franciszka Smudę. Trening kluczowego atrybutu – techniki - ma on na poziomie 12 jednostek. Atrybut poboczny, czyli atak, to 10. Szukamy więc w pierwszej kolumnie cyfry 12. Obok niej, w drugiej kolumnie, mamy najpierw 1, a potem przedział 2 -20, tak więc 10 znajduje się w tym przedziale. Franciszek Smuda, po przypisaniu jego osoby do kategorii treningowej, której celem jest podnoszenie celności strzałów naszych kopaczy, dostanie 4 gwiazdki. Taka właśnie ich ilość znajduje się na tym samym poziomie, co przedziały określające poprzednie atrybuty. Tak samo postępujemy z każdym innym treningiem. Proste, prawda?

Istnieje jeszcze jedna tabelka dotycząca gwiazdek treningowych. Tym razem określa skuteczność szkolenia zawodników delegowanych do wykonywania stałych fragmentów gry.

Za właściwe przygotowanie graczy w tym aspekcie gry odpowiadają trzy cechy: technika, atak oraz mentalność. Technika jest tu najważniejsza i to jej wartość mamy pokazaną w pierwszej kolumnie. Natomiast w drugiej znajduje się przedział sumy dwóch pozostałych atrybutów, czyli ataku i mentalności. Aby dowiedzieć się, ile gwiazdek dostanie nasz trener szkoląc piłkarzy w wykonywaniu stałych fragmentów gry (kolumna trzecia), musimy najpierw sprawdzić w jego profilu poziom atrybutu technika, następnie dodać do siebie sumę punktów za atak i mentalność. Na samym końcu pozostaje nam jedynie sprawdzić, w jakim przedziale znajduje uzyskana liczba.

Kogo zatrudnić?

Oczywistą sprawą jest, że po otrzymaniu posady menadżera, w klubie nie znajdziemy samych trenerów odpowiadających naszym oczekiwaniom. Dlatego należałoby orientować się w tym, kogo możemy zatrudnić. Wprawdzie zawsze możemy umieścić w FM-owym pośredniaku ogłoszenie, że poszukujemy kogoś na dane stanowisko, jednak ja uważam, że lepiej wiedzieć samemu, kto jest wart naszej uwagi. Jednymi z lepszych trenerów w grze są:
• Gianpiero Ventrone
• Franco Baldini
• Bage
• Villiam Vecchi
• Rene Meulensteen

Ci szkoleniowcy to świetni fachowcy, potrafiący doprowadzić gracza na szczyt formy w bardzo krótkim czasie. Jednak nie ulega wątpliwości, że nie zgodzą się na podpisanie kontraktu ze słabszymi drużynami. Dlatego przygotowałem listę kilku godnych polecenia trenerów, którzy pozostają bez kontraktu, bądź też pracują z reprezentacjami. Są nimi:
• Franky Vercauteren
• Franco Tancredi
• Ivan Carminati
• Bruno Martini
• Ebbe Sand

Nie są to może trenerzy, którzy przyjmą ofertę z polskiej 1. Ligi, ale już do Ekstraklasy można by ich sprowadzić, oferując oczywiście godziwe wynagrodzenie. W ligach, w których duże zarobki nie stanowią zbytniego uszczerbku dla zespołu, coraz częściej daje się dostrzec tendencję zwiększania liczby specjalistów w różnych dziedzinach szkolenia. W realnym stanie faktycznym często słyszy się, że chociażby asystenci managerów mają do powiedzenia w klubie nie mniej niż ich przełożeni, jak chociażby pracujący już na własną rękę Carlos Queiroz. Mimo, iż z sezonu na sezon sytuacja nieco się poprawia, trudno oprzeć się wrażeniu, że sztab szkoleniowy traktowany jest w Football Managerze nieco po macoszemu. Możemy co prawda dysponować licznym gronem współpracowników, jednak ich wpływ na rozgrywkę jest mocno ograniczony. Niektórzy twierdzą nawet, że rozwój piłkarzy zależy jedynie od ustalonych schematów treningowych, zaś zupełnie nieważna jest baza treningowa oraz liczba i umiejętności trenerów. Stoję jednak na straży przeciwnego stanowiska i uważam, że Sports Interactive nie dopuściłoby się aż takiej ignorancji. W przeciwnym wypadku, ten tekst nie miałby najmniejszego sensu.

I wreszcie ostatnia kwestia, którą chciałbym poruszyć, a mianowicie obserwatorzy. Ci panowie to pierwszy krok do tego, by zawodnik stał się wielką gwiazdą. Ktoś musi go przecież odnaleźć! Jednak nie każdy poszukiwacz talentów ma umiejętności, by wynajdywać zdolnych, niekoniecznie młodych zawodników nawet z małych klubów. Do tego potrzebna jest dobra wysokość dwóch atrybutów: ocena umiejętności gracza oraz ocena potencjału gracza. Na podstawie tych cech musimy sprawdzać, czy dany scout jest godzien miejsca w naszym klubie. Abyście nie musieli szukać zbyt długo dobrej osoby na to stanowisko, przygotowałem dla Was krótką listę najlepszych obserwatorów z całego świata. Oto oni:
• Steve Rowley
• Leonardo
• Roberto Bettega
• Yvon Schmitt
• Rudi Wójtowicz
• Andrzej Czyzniewski

Scout musi mieć okazję ku temu, aby polecić nam jakichś zawodników. Dlatego też powinniśmy wysyłać go na obserwacje, czyli przeszukiwania określonego regionu. Aby były one skuteczne, należy wybrać taki teren, o jakim nasz pracownik ma jak największą wiedzę. Wysyłanie scouta nie posiadającego żadnej wiedzy np. o Anglii do tego właśnie kraju, to marnotrawstwo czasu i środków finansowych. Dlatego należy pamiętać o tej zasadzie. Polecam także nakazywać szperaczom obserwację europejskich pucharów, rozgrywek reprezentacyjnych oraz, rzecz jasna, najbliższego rywala.
Możliwe jest ustawienie kryterium poszukiwania. Twórcy udostępnili nam ustawienie takich warunków jak chociażby: pozycja, preferowana noga czy wartość zawodnika na rynku transferowym. Jest to funkcja szczególnie przydatna wtedy, gdy mamy wakat na jakiejś pozycji i chcemy, aby scout pomógł nam znaleźć odpowiedniego kandydata.

Świetnie wyszkoleni zawodnicy to podstawa ku temu, aby osiągać sukcesy. Jeśli jednak nie mamy funduszy, aby zakupić nowe twarze do naszego zespołu, powinniśmy przynajmniej znaleźć pieniądze potrzebne do sprowadzenia dobrych szkoleniowców. Tylko oni są w stanie podnieść atrybuty piłkarzy i wytrenować ich tak, aby nikt nie mógł się oprzeć sile ich ataku ani przebić przez blok defensywny.