Pozycja bramkarza w piłce nożnej jest wyjątkowa. Z tego względu, że to właśnie golkiper jako jedyny może używać rąk. Historia zna kilku świetnych bramkarzy, którzy na zawsze zapisali się w annałach sportu. Lew Jaszyn, Harald Schumacher, Jean Marie Pfaff, Dino Zoff, czy Peter Schmeichel to legendy. Być może wielu z młodych adeptów futbolu uważa, że te nazwiska powinny odejść w zapomnienie. Wielu pewnie powiedziałoby, że jednymi z lepszych są teraz Gigi Buffon, czy Iker Casillas. Ale gdy cofniecie się trochę wstecz, poczytacie, pooglądacie jakieś stare filmiki, to zobaczycie, że tamci bramkarze mieli klasę, mieli to coś. Nie uważam, że Casillasowi czy Buffonowi czegoś brakuje, ale mianem legendy będziemy mogli ich określić dopiero za kilkanaście lat. Również Polska nie ma się czego wstydzić. Józef Młynarczyk, Jan Tomaszewski - to ikony polskiego futbolu. Historia zna również takich bramkarzy, u których ujawniły się cechy właściwe dla rasowego snajpera. Przykłady Rogerio Ceniego czy Jose Luisa Chilaverta pokazują, że nawet pełniąc funkcję bramkarza, można wpisywać się na listę strzelców. Proponuję teraz z tych pięknych czasów udać się do współczesności…

W Football Managerze 2009, jak i w poprzednich częściach gry, bramkarz pełnił bardzo ważną rolę. Pewnie wielu z Was widząc, jak sędzia wskazuje na wapno, z całych sił kibicuje swojemu bramkarzowi i wierzy, że to właśnie on stanie się bohaterem broniąc strzał z jedenastu metrów. Jak wszyscy dobrze wiemy w eFeMie golkiperzy mają nieco inne atrybuty niż piłkarze z pola. Żeby jednak bramkarz był kompletny, musi mieć również czynniki fizyczne i psychiczne na odpowiednio wysokim poziomie. Zatem, jakie atrybuty należy wziąć pod uwagę?

Gra w powietrzu - bramkarze z wysoką wartością tego atrybutu mają większą szansę na udaną interwencję w powietrzu. Nie bez znaczenia jest również skoczność. Dużą rolę odgrywa także wzrost zawodnika.

Gra na przedpolu – dzięki tej umiejętności, bramkarze skuteczniej ustawiają swoich obrońców, a także mur podczas rzutów wolnych. Ponadto często przejmują inicjatywę w polu karnym. Kiedy jednak nasz numer 1 ma wspomniany atrybut na niskim poziomie, wówczas popełnia takie błędy, jak wychodzenie do dośrodkowań rywala, kiedy lepszą opcją byłoby pozostanie na linii bramkowej.

Komunikacja - moim zdaniem najważniejszy atrybut bramkarza. Jeśli jest na odpowiednio wysokim poziomie, to zawodnik między słupkami potrafi dowodzić obrońcami, przez co nie dochodzi do nieporozumień na linii bramkarz - obrońca. Golkiper, który jest zgrany z linią obrony, to według mnie, bramkarz kompletny.

Ekscentryczność - wielu wirtualnych menedżerów lekceważy tą cechę. Wysoka wartość tego atrybutu, to większe ryzyko „oryginalnego” zachowania się bramkarza. Uważa się, że ekscentryczne zachowanie zawsze wychodzi na niekorzyść drużyny. Jednak wystarczy spojrzeć na zachowanie kontrowersyjnego Artura Boruca podczas Old Firm Derby, aby zobaczyć, co tak naprawdę oznacza słowo ekscentryczność.

Chwytanie - tutaj nie trzeba się dużo rozpisywać. Bramkarze z wysoką wartością tego atrybutu potrafią wyłapać nawet najpotężniejsze strzały mokrą piłką.

Wykopy - w tej odsłonie Football Managera to bodaj jeden z ważniejszych czynników bramkarskich. Dużo słyszałem o bramkarzach, którzy dzięki swoim wykopom często asystowali przy trafieniach kolegów z drużyny. Aby piłka kopnięta przez bramkarza doleciała do celu, potrzebna jest niezła technika oraz wysoka wartość podań naszego goalkeppera.

Jeden na jednego - bramkarze z wysoką wartością tego atrybutu częściej wychodzą obronną ręką z pojedynków jeden na jeden. Najlepszym przykładem zawodnika z wysoką wartością tego atrybutu jest chyba Artur Boruc. Taką tezę uzasadniają jego występy podczas EURO 2008.

Refleks - według mnie drugi najważniejszy atrybut wyróżniający bramkarza. Refleks to po prostu instynkt bramkarski, którym wykazał się kiedyś Tomasz Kuszczak grając w WBA. Zawodnicy z odpowiednim refleksem często bronią strzały dziwne, zaskakujące, a także rykoszety.

Wyjścia do piłki - jeden z trzech najważniejszych atrybutów bramkarskich. Dzięki tej cesze, wędrówki poza pole karne zakończą się sukcesem. Ważna jest przy tym szybkość i przyspieszenie. Jeżeli gramy z wysuniętą linią obrony, często jesteśmy narażeni na piłki zagrywane za plecy defensorów. Wtedy pozostaje nam już tylko bramkarz, który swoim udanym wyjściem może uratować naszą drużynę przed stratą gola.

Piąstkowanie - bramkarz o takiej właściwości często będzie udanie piąstkował piłkę. Jeżeli ta cecha jest na odpowiednio wysokim poziomie, wówczas bramkarze preferują właśnie wybicia niż chwytanie. Szczególnie ważne jest to przy słabym współczynniku chwytania oraz w spotkaniach rozgrywanych śliską piłką.

Wyrzuty - ten atrybut decyduje na jaką odległość bramkarz może wyrzucić piłkę. Zasięg wyrzutu jest określany poprzez siłę bramkarza.

Rzuty karne - bramkarz o takiej wysokiej umiejętności będzie dobrym wykonawcą jedenastek.

Rzuty wolne - niektórzy bramkarze również potrafią strzelać. Chociażby wspomniani na początku Rogerio Ceni czy Chilavert. Dobry wykonawca rzutu wolnego może zdecydować o wyniku spotkania.

Gra z pierwszej piłki - obecnie ważna umiejętność bramkarska. Kiedy obrońcy nie mają z kim rozegrać piłki, wówczas decydują się na podanie do golkipera, który pod presją musi dobrze i dokładnie podać bez zbędnego zastanawiania się.

Dodatkową cechą bramkarza może być także umiejętność decydowania. W trakcie spotkania podejmuje się bardzo dużo decyzji i dobrze byłoby, gdyby jego wybory okazały się właściwe. Osobną kwestią jest agresja. Uważam, że bramkarz nie powinien tylko stać jak kołek na piątym metrze, ale dużo krzyczeć i dopingować kolegów.

W swojej karierze spotkałem się już z kilkoma bramkarzami najwyższej klasy. Oto niektórzy z nich:

Iker Casillas - Real Madryt

Przez wielu uważany za jednego z najlepszych bramkarzy świata. Otwierając jego profil w grze, trudno się z tym nie zgodzić. Iker jest bardzo sprawny fizycznie. Pomimo 27 lat jest świetnie ukształtowany pod względem cech mentalnych. Na boisku zachowuje się bardzo dojrzale i podejmuje właściwe decyzje. Umiejętności bramkarskie Hiszpana są na najwyższym poziomie. Casillas ma świetny refleks, dobrze chwyta piłkę, potrafi wyjść cało z pojedynku 1 na 1, dobrze gra na przedpolu i świetnie komunikuje się z partnerami z drużyny. Inaczej mówiąc - praktycznie jest pozbawiony wad, ale moim zdaniem, powinien nieco lepiej wychodzić do piłek oraz poprawić grę z pierwszej piłki. Być może przydałoby mu się trochę więcej pewności siebie, aby nie bał się pokrzyczeć na kolegów z Realu.
Ogólna ocena: 6 -

Gianluigi Buffon - Juventus Turyn

Ciągle rywalizuje z Ikerem o miano najlepszego bramkarza globu. Ma swoich zwolenników jak i przeciwników. Gianlugi jest skocznym piłkarzem, przez co nie ma problemów z wyłapywaniem wysokich piłek. Zawsze jest skoncentrowany, dzięki czemu nie popełnia błędów. Podobnie jak Casillas ma świetny refleks, dobrze gra 1 na 1, świetnie chwyta i gra w powietrzu, potrafi też wyjść z własnego pola karnego, aby przeciąć piłkę. Mógłby trochę lepiej wykopywać, ale i bez tego jest świetny. Szkoda, że brakuje mu szybkości, ale to doświadczony piłkarz, który nie musi być sprinterem. Wydaje mi się, że mógłby być bardziej agresywny, ale Gigi nadrabia to umiejętnościami bramkarskimi.
Ogólna ocena: 6

Sebastian Frey - AC Fiorentina

Tak naprawdę Sebastian Frey nigdy nie zaistniał. W reprezentacji zawsze był rezerwowym, a jego klub nie grał regularnie w Lidze Mistrzów, więc Frey nie mógł udowodnić, że jest jednym z najlepszych. Francuz jest bardzo skoczny, przez co nie ma problemów z chwytaniem piłki w powietrzu. Zawsze zachowuje zimną krew, ale kiedy trzeba, potrafi ochrzanić swoich obrońców. Frey ma świetny refleks, dobrze zachowuje się w sytuacjach 1 na 1, skutecznie gra na przedpolu. Nie jest może jakimś herosem, ale naprawdę solidnym bramkarzem, który spokojnie może grać nawet w Barcelonie. Jakiś wielkich wad u Freya nie dostrzegłem, ale ujrzałem klasowego bramkarza idealnego do sprawdzenia w wielkich klubach.
Ogólna ocena: 5 +

Wszyscy trzej wymienieni przeze mnie bramkarze to fachowcy w swojej dziedzinie. Patrząc na oceny wydaje się, że to Buffon jest najlepszy. Nic bardziej mylnego. Gigi jest najstarszy z tego grona i najbardziej doświadczony. Chyba każdy stoper wolałby mieć za plecami starszego kolegę, który podpowie, doradzi. Z kolei Frey ma chyba najmniej wad, ale też nie wyróżnia się niczym szczególnym. Po prostu jest taki, jaki bramkarz być powinien i nic ponadto. Casillas, pomimo 27 lat, rozegrał dla reprezentacji Hiszpanii już 82 spotkania. To fantastyczny wynik. Doświadczeniem dorównuje Buffonowi, ale to jednak Gigi przewyższa go o te trzy lata w umiejętnościach bramkarskich.

Melodia przyszłości:

W swojej karierze managerskiej spotkałem również kilku młodych, zdolnych bramkarzy, którzy byli namaszczani na następców moich golkiperów. Oto ich umiejętności na początku rozgrywki i po kilku sezonach.

Vincezno Fiorillo - Sampdoria Genua

Włoch zapowiadany jako największy talent bramkarski na świecie. Być może tak jest, ale tutaj jasno widać, że u Fiorillo dużo umiejętności zatrzymało się na pewnym etapie rozwojowym. Prawdopodobnie jest to wina słabego treningu. Vincenzo trochę podciągnął się w sferze fizycznej, co widać zwłaszcza po sile i skoczności. Wraz z wiekiem w miarę przyzwoicie ukształtowała mu się psychika. Włoch stał się bardziej skoncentrowany i dojrzały. Jeżeli chodzi o umiejętności czysto bramkarskie, to na pewno in plus trzeba zaliczyć chwytanie, grę w powietrzu oraz 1 na 1. Najsłabszym punktem piłkarza Sampdorii są wyjścia do piłki. Również jego komunikacja z partnerami wchodzącymi w skład linii defensywnej pozostawia wiele do życzenia.
Ogólna ocena: 3

Giorgi Makaridze - Dinamo Tbilisi

Znany z poprzednich serii zdolny Gruzin ponownie atakuje. Zaczynając rozgrywkę natkniemy się na piłkarza całkiem niezłego i solidnego. Jego największym mankamentem są wyjścia do piłki. Nie jest też jeszcze ukształtowany fizycznie. Zobaczmy co zmieniło się po pięciu latach. No fakt, u Giorgiego da się teraz zauważyć lekki zarost, ale do rzeczy. W jego atrybutach fizycznych niewiele się zmieniło, żeby nie powiedzieć nic. Psychicznie Makaridze dojrzał. Zaczyna podejmować coraz to właściwsze decyzje, potrafi lepiej się ustawiać. Umiejętności bramkarskie Gruzina były na niezłym poziomie, a teraz dodatkowo poprawił wyjścia do piłki. Jednak nie jest to jeszcze świetny piłkarz, bo do takich dużo mu brakuje. Ale sadzę, że sprawdziłby się w przeciętnych klubach.
Ogólna ocena: 4

Oscar Ustari - Getafe

We wcześniejszych wersjach gry namaszczany był na Maradonę w bramce. I w tej odsłonie gry chłopak prezentuje się świetnie. Zobaczmy jak wygląda na początku gry. Jak na 22-latka, Argentyńczyk prezentuje się całkiem w porządku. W zasadzie żadną gwiazdą nie jest, ale większych wad też nie dostrzegłem. Minęło pięć lat… Pod względem fizycznym chłopak prezentuje się dobrze. Szkoda, że nie jest trochę bardziej skoczny. Pod względem psychicznym najwięcej przyrosło mu w atrybucie podejmowania decyzji. Poza tym jest tak jak było, czyli bardzo dobrze. Natomiast jeśli chodzi o jego umiejętności stricte bramkarskie, to w tym właśnie obszarze Oscar poczynił największe postępy. Nie ma takiej cechy, której Ustari by nie poprawił. Teraz jest bramkarzem światowej klasy, który świetnie gra na przedpolu, ma nieprzeciętny refleks i utrzymuje doskonały kontakt z obrońcami podczas meczu. Tutaj zdecydowanie widać, jak na przestrzeni kilku lat można w swojej grze dużo poprawić.
Ogólna ocena: 5+

Polecenia indywidualne:

W swoim klubie mój bramkarz ma wyznaczone właśnie takie polecenia. Nastawienie jest odrobinę przesunięte od środka w lewo. Nie ma co dawać bramkarzowi nastawienia defensywnego, bo wtedy będzie stał na linii jak kołek i będzie miał małe szanse, aby dojść do piłki szybciej niż napastnik. Również nie może być za bardzo ofensywne, gdyż skutkuje to częstymi wycieczkami naszego goalkeppera pod pole karne przeciwnika, kiedy tego nie potrzebujemy, a przy okazji narażamy się na ryzyko utraty bramki. Nie ma również konkretnego rodzaju podań. Bramkarz poda tak, jak będzie mu pasowało. Nie ma co nastawiać się na konkretny styl, gdyż może się to dla nas źle skończyć. Bo co jeżeli nasz bramkarz będzie miał ustawione krótkie podania, a za plecami obrońców będą atakowali napastnicy? Długie podania również nie skutkują, gdyż to zazwyczaj obrońcy rywala wygrywają pojedynki główkowe. Tak więc myślę, że to bramkarz powinien decydować jak podać piłkę. Co do swobody taktycznej, to również bez rewelacji - subtelne przesunięcie suwaka w lewo i już. Strzały z dystansu oraz rajdy z piłką nie są mile widziane. Po co ryzykować? Jedynie na mieszane ustawione są rajdy, ponieważ, gdy mamy rzut rożny, bramkarz nie powinien stać na linii bramkowej, lecz trochę się ruszać. Nie przewiduję także dośrodkowań przez bramkarza. Osobną kwestią są prostopadłe podania. Bardzo często zagrania do nogi kończą się dryblingiem i stratą piłki przez obrońcę. Grając prostopadłą piłką unikniemy tego. Mimo iż wydaje się to dziwne, że bramkarz ma grać prostopadle, to jednak ta funkcja naprawdę się sprawdza.

Reżim treningowy:

Przyznam, że nigdy nie miałem głowy do tych wszystkich ustawień treningowych. Wiem, wiem to powinno być karalne, powinienem zostać powieszony, ale cóż... Jest to trening TUG’a do FM 2009. We wszystkich dotychczasowych klubach spisywał się bardzo dobrze. Dzięki niemu nawet doświadczeni bramkarze podnosili swoje kwalifikacje, nie mówiąc o tym, jak wyglądała młodzież. Uważam, że w tym treningu zawarte jest wszystko, co potrzebne jest klasowemu golkiperowi. Największy nacisk położono oczywiście na umiejętności bramkarskie. Również pod względem taktycznym i fizycznym golkiperzy nie mogą odstawać. Warto postawić na sprawdzony trening, aby w przyszłości mieć pewny punkt w postaci bramkarza.

Pozycja pomiędzy słupkami, to na pewno ciężki kawałek chleba do zgryzienia. Wymaga wielu poświęceń i wyrzeczeń, pokazuje to przykład naszego Wojtka Szczęsnego z Arsenalu. Bramkarze często są też narażeni na krytykę ze strony mediów, mimo iż nasz Artur Boruc ostatnimi czasy obniżył loty, to jednak przez wielu nadal jest uważany za jednego z największych specjalistów w swoim fachu. Jednak są i tacy, którzy na zawsze zostaną w naszej pamięci. Bramkarz, to pozycja bez której ciężko jest wyobrazić sobie futbol. Bo któż z nas wyobraża sobie piłkę nożną bez wspaniałych parad, karkołomnych interwencji, czy też ryzykowanych wyjść? Przez wielu pozycja golkipera uważana jest za bardzo nudną i nieciekawą. Bo któż z nas w dzieciństwie wolał stać na bramce niż strzelać gole? Ale jedno jest pewne - bramkarz pełni rolę, która w świecie futbolu budzi wiele emocji oraz wzruszeń i z pewnością można stwierdzić, że jeszcze przez wiele lat tak będzie.