Podstawową różnicą między wirtualnym menedżerem, a prawdziwym specjalistą od piłki kopanej jest kontakt z zawodnikami. W rzeczywistości, trener zespołu na co dzień spotyka się ze swoimi podopiecznymi. Widzi ich cechy charakterystyczne, nastrój, a także jest w stanie wyrobić sobie o nich opinię, jako o piłkarzach. Codzienne treningi sprawiają, że każdy szanujący się menedżer zna swoich piłkarzy jak własną kieszeń. My – fani Football Managera - nie mamy możliwości przebywania w otoczeniu zawodników wybranej przez nas drużyny, a jedyną okazją na dobre poznanie zawodnika jest dokładne przestudiowanie jego profilu, co wcale nie jest rzeczą łatwą. Poradnik ten ma na celu pokazać Wam, jak najlepiej poruszać się po profilu zawodnika, gdzie szukać i jak przetwarzać informacje, które można w nim znaleźć oraz czego pod żadnym pozorem nie powinno się robić. Zawodnikiem, na którym skupiłem swoją uwagę był gracz mojego ulubionego klubu – Arjen Robben. Zaczynamy!

1. Profil

Okno „profil” pojawia się od razu po kliknięciu na nazwisko zawodnika i zawiera wszystkie podstawowe informacje na jego temat: imię, nazwisko, datę urodzenia, wzrost, wagę, cenę, itd. Pół ekranu zajmuje tabelka, która przedstawia nam umiejętności piłkarza: atrybuty techniczne, psychiczne oraz fizyczne. Z tego okna możemy dowiedzieć się również o jego stanie zdrowia, sprawności, a także o ewentualnych zawieszeniach. Na samym dole ekranu znajdują się dokładne statystyki, dzięki którym możemy prześledzić poczynania wybranego przez nas piłkarza.

Kiedy przeprowadzamy przegląd kadr lub poszukujemy wzmocnień, nasz wzrok najczęściej kieruje się w stronę kolorowych atrybutów. Zresztą bardzo słusznie, gdyż to właśnie te cyferki w bardzo dużym stopniu decydują o potencjale zawodnika. Zdefiniowanie grajka, jako „dobry” nie jest jednak takie łatwe, gdyż parafrazując znane przysłowie: kilka dwudziestek wiosny nie czyni. Oczywiście najlepiej gdyby nasz zawodnik miał wszystkie atrybuty okraszone liczbą 20, lecz bez ingerencji edytora takie rzeczy się nie zdarzają. Jak więc znaleźć tego idealnego zawodnika? Na jakie parametry należy patrzeć? Odpowiedź nie jest zbyt dobra dla FM-leniuchów: należy zwrócić uwagę na wszystkie atrybuty, gdyż każdy ma znaczenie.

Za co odpowiada każda cyferka mowa jest w instrukcji dołączonej do gry, więc nie mam zamiaru powielać dzieła panów z SI Games. Postaram się jednak przybliżyć Wam, jak należy spojrzeć na atrybuty zawodnika, aby wyciągnąć z nich jak najwięcej. Otóż na cyfry opisujące umiejętności zawodnika powinniśmy patrzeć poprzez pryzmat pozycji, na jakiej występuje – to powinna być zasada numer jeden. Poniżej przedstawię Wam, na jakie parametry powinniśmy zwracać uwagę, biorąc pod uwagę pozycję zawodnika. W spisie specjalnie pominąłem pozycję bramkarza, która niedawno na łamach CentrumFM została przebadana bardzo dokładnie i nie mam zamiaru powielać tych informacji. Po kolei:

• Obrońcy: najważniejsze dla defensorów są takie atrybuty jak: krycie i odbiór, które pozwolą im odebrać piłkę rywalom oraz umiejętność gry głową, która umożliwia skuteczną walkę w pojedynkach powietrznych. Bardzo ważne są także atrybuty psychiczne: gra bez piłki, przewidywanie, waleczność oraz ustawianie się. Kluczowe dla obrońców są także cechy fizyczne, szczególnie siła oraz skoczność. Ponadto boczni defensorzy, którzy często włączają się w akcje ofensywne, powinni być szybcy, a także posiadać lepiej rozwinięte niektóre atrybuty techniczne, zwłaszcza dośrodkowania i podania.

• Pomocnicy: tutaj różnorodność jest dużo większa, gdyż to właśnie w linii pomocy istnieje największa rozdzielność funkcji. Defensywni pomocnicy powinni bardziej przypominać obrońców. Bardzo ważna jest także wytrzymałość, która przy częstym pressingu jest wręcz niezbędna. Dobrze byłoby, gdyby defensywni pomocnicy potrafili nieco lepiej podać, a także częściej błysnąć jakimś niekonwencjonalnym zagraniem niż ich koledzy z obrony. Kompletnym przeciwieństwem defensywnego pomocnika jest pozycja skrzydłowego, która wymaga od zawodnika zupełnie innych atrybutów. Patrząc na umiejętności techniczne, szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na: dośrodkowania, drybling oraz technikę. Najważniejsze atrybuty psychiczne to: błyskotliwość, gra bez piłki oraz determinacja. Jeśli chodzi o cechy fizyczne, to przede wszystkim liczą się szybkość i przyspieszenie, jednak siła także odgrywa niemałe znaczenie. Ostatnim typem pomocnika jest rozgrywający, czyli tak zwany mózg drużyny, który w największym stopniu decyduje o płynności akcji. Tutaj największą uwagę powinniśmy zwrócić na: podania, technikę, oraz grę z pierwszej piłki. Bardzo ważne są także atrybuty psychiczne: kreatywność, decyzje, przewidywanie i współpraca. Przeglądając atrybuty fizyczne powinniśmy kłaść największy nacisk na równowagę, zwinność i sprawność.

• Napastnicy: po długiej dywagacji na temat pomocników, przejdę do opisu snajperów. Tutaj podział wydaje się być dużo mniej skomplikowany i zależy głównie od cech fizycznych. Otóż napastnicy w większości przypadków dzielą się na szybkich i zwinnych, lub silnych i skocznych. Wspólnym mianownikiem dla obydwu typów snajperów są zarówno atrybuty techniczne, jak i psychiczne. Zdecydowanie najważniejsza jest umiejętność wykańczania akcji, choć nie można lekceważyć gry z pierwszej piłki i techniki. Jeśli mowa o atrybutach psychicznych, najlepiej zwrócić uwagę na opanowanie, grę bez piłki i przewidywanie.

Wyżej przedstawione atrybuty są kluczowe dla danej pozycji, lecz oczywiście nie możemy zapominać o innych parametrach, które są może nieco mniej ważne, lecz również odgrywają rolę w ocenie potencjału obserwowanego zawodnika.

Jak doskonale widać ocena umiejętności zawodnika to nie jest łatwa rzecz. Przeglądnięcie atrybutów to jednak nie jedyny zabieg, którego powinniśmy dokonać podczas obserwacji głównej strony profilu. Jeśli chcemy zakontraktować zawodnika, bardzo ważne jest spoglądnięcie na cenę oraz wartość kontraktu. Nie bez znaczenia są także statystyki znajdujące się na dole ekranu. Dzięki nim możemy zauważyć, jak obserwowany przez nas zawodnik spisywał się dotychczas i wysnuć ważne wnioski.

2. Osobiste

Informacje zawarte w zakładce „osobiste” wydają się być dużo mniej ważne niż we wcześniejszym oknie. Nie wolno, a na pewno nie warto, ich jednak lekceważyć. Bardzo dużo wiadomości dotyczy mało ważnych rzeczy jak: miejsce urodzenia, debiut w reprezentacji czy opis, lecz na parę rzeczy warto zwrócić uwagę. Szczególnie ważna jest tabelka ilustrująca zadowolenie zawodnika. Tam możemy zauważyć, czy gracz dobrze czuje się w klubie, a jeśli nie, to co go dręczy. Interesująca jest także tabela zawierająca dni do uzyskania obywatelstwa danego kraju. Jest to szczególnie pomocne w krajach, gdzie występują różne ograniczenia dotyczące obcokrajowców. Czasami warto przyjrzeć się takim informacjom jak: język, ulubiony klub czy osobowość. Władanie różnymi językami zdecydowanie pomoże w aklimatyzacji w nowym otoczeniu. Jeśli Twoja drużyna znajduje się w ulubionych klubach danego gracza, istnieje duże prawdopodobieństwo, że zawodnik będzie chciał zatrzymać się na dłużej w swoim ukochanym zespole. Osobowość piłkarza wskazuje nam, jak dany zawodnik może zachowywać się w przyszłości. Profesjonalni piłkarze na pewno będą solidnie wykonywać swoją pracę, ambitni walczyć do upadłego, a przywódcy będą sercem i ciałem za drużyną do końca życia. Ciekawym zabiegiem twórców gry jest wprowadzenie ulubieńców, a także sympatii, które również mogą wpłynąć na psychikę zawodnika. Jeśli do klubu sprowadzimy jednego kopacza z nazwiskiem znajdującym się na liście naszego gracza, możemy spodziewać się, że na boisku stworzą niezapomniany duet, a także sprawią, że atmosfera w szatni ulegnie polepszeniu.

3. Transfer

Zakładki „transfer” powinniśmy używać głównie przy zakupie piłkarzy. To właśnie tutaj możemy zauważyć, na jaki wydatek powinniśmy się przygotować, a także jakie są nasze szanse zakupu zawodnika. W tym wypadku warto spojrzeć na płacę, a także na datę wygaśnięcia kontraktu. Wiadomo, że jeśli Twój budżet płacowy nie pozwala Ci na zaoferowanie podobnego wynagrodzenia, jak w macierzystym klubie zawodnika, to o podpisaniu kontraktu możesz zapomnieć. Trudniej zakontraktować piłkarza posiadającego dłuższy kontrakt, gdyż jego klub rzadko zgadza się na negocjacje. Uwagę należy zwrócić także na szczegóły transferów, które mogą pomóc nam w zdecydowaniu się na zakup. Szczególnie ważne są dwa pierwsze wiersze, które informują nas o statusie zawodnika w drużynie. Jeśli będzie on niezastąpiony dla swojego klubu, przeciągnięcie go na swoją stronę będzie graniczyło z cudem. Natomiast, jeżeli zawodnik jest niepotrzebny drużynie i wystawiony na listę transferową, wtedy można go zakupić za niewielką kwotę pieniędzy, a nawet liczyć, że niezadowolony zawodnik opuści wyżej notowany klub tylko po to, aby zacząć grać w pierwszym składzie. Czasami warto spojrzeć także w klauzule, gdyż dzięki nim możemy dużo zaoszczędzić na transferze, a także wyciągnąć interesującego nas piłkarza pomijając decyzję klubu. Do okna „transfer” warto zaglądać szczególnie po zakończeniu sezonu, kiedy często uaktywniają się różne klauzule np. spadku czy braku awansu. Wtedy zawodników można kupić niemalże za pół darmo. Jeśli brak funduszy transferowych lub inny powód sprawia, że nie jesteś w stanie przeznaczyć żadnej kwoty na transfery, warto skorzystać z opcji wypożyczenia. Zawodników gotowych do przejścia na jakiś czas do Twojego klubu można poznać po statusie transferowym. Kiedy klub chce wypożyczyć zawodnika, widnieje tam informacja: „ten zawodnik może zostać wypożyczony”.

4. Ustawienie

Kolejna zakładka – „ustawienie”, podobnie jak główna strona z atrybutami, wydaje się być kluczowa przy wybieraniu składu. Właśnie w tym oknie możemy zobaczyć, w którym miejscu na boisku piłkarz czuje się najlepiej. Po lewej stronie w tabelce znajdują się wszystkie pozycje, na których zawodnik mógłby się odnaleźć. O tym, w jaki sposób piłkarz opanował grę na danej pozycji mówią nam znajdujące się obok przymiotniki. Gracz najlepiej powinien sobie radzić na naturalnej pozycji, dalej występują takie epitety jak: uzdolniony, kompetentny, nieprzekonujący, niezdarny i beznadziejny. Szczerze mówiąc, zawsze zastanawiałem się, jak duży wpływ na postawę gracza ma jego miejsce na boisku i postanowiłem przeprowadzić pewien eksperyment. Otóż, Arjena Robbena przetestowałem na trzech pozycjach: ofensywnego lewego pomocnika (naturalna), ofensywnego prawego pomocnika (uzdolniony) oraz środkowego napastnika (niezdarny). Eksperyment miał wskazać, czy zawodnik z wysokimi atrybutami, a takimi dysponuje Arjen, będzie w stanie odnaleźć się niemalże w każdym zakątku boiska. Na każdej z wymienionych wyżej pozycji pozwoliłem rozegrać mu trzy spotkania i byłem w stanie wysnuć podstawowe wnioski. Najwyższą średnią Arjen zanotował grając na swojej naturalnej pozycji – 7.63, raz został graczem meczu i dwa razy asystował. Kiedy zamieniłem mu stronę boiska, jego poczynania były bardzo podobne: średnia 7.6, jeden tytuł najlepszego zawodnika spotkania, jedna bramka. Holender nieco gorzej wypadł na pozycji snajpera. Tam w trzech spotkaniach uzyskał średnią 7.16, czyli niemalże pół punktu niżej niż w przypadku naturalnej pozycji i zdobył zaledwie jedną bramkę. Wniosek jest prosty – najlepiej dobierać zawodników w ten sposób, aby wszyscy grali na swoich naturalnych pozycjach, gdyż tam właśnie czują się najlepiej.

Przy rozpracowywaniu przeciwnika warto spojrzeć także, jaką stopą lepiej włada dany zawodnik. Wtedy w poleceniach indywidualnych można zalecić swoim podopiecznym, aby wymuszali grę tą słabszą częścią ciała, przez co rywal nie będzie prezentował się najlepiej. Ciekawą częścią okna „ustawienie” są ulubione zagrania, gdzie możemy dowiedzieć się, jak dany zawodnik lubi zachowywać się na boisku i korzystając z tej pomocy powinniśmy wymyślić, jak najlepiej przełożyć to na poczynania boiskowe. Bardzo dobrym rozwiązaniem twórców gry było umożliwienie wytrenowania ulubionego zagrania, przez co, dzięki długiej i mozolnej pracy, będziemy mogli zaskoczyć czymś naszego wirtualnego przeciwnika.

5. Statystyki

Model menedżera zakochanego w statystykach i niuansach jest coraz częściej stosowany. Jose Mourinho czy Rafa Benitez podobno całe dnie spędzają przed laptopem, doszukując się najdrobniejszych szczegółów w każdej statystyce. Zakładka ta dla niektórych będzie, więc zwyczajnym dodatkiem, a dla drugich podstawą do przeanalizowania poczynań zawodnika. W Football Managerze 2009 zyskaliśmy możliwość podglądu dystansu, który przebiega nasz zawodnik w przeciągu meczu i myślę, że jest bardzo dobry i słuszny zabieg. W oknie „statystyka” każdy znajdzie coś dla siebie i ciężko wskazać jest miejsce, które powinniśmy traktować z największym skupieniem. Jeśli chodzi o moje poczynania, najczęściej skupiam się na karach dyscyplinarnych, a w przypadku graczy ofensywnych, na statystyce strzałów. Kiedy w Twojej taktyce ważną rolę odgrywa rozgrywający, warto zerknąć na wiersz podania celne/wykonane i zobaczyć, jak dobrze spisuje się mózg Twojej drużyny. Analogicznie, w przypadku obrońców kluczowe będą udane wślizgi oraz pojedynki główkowe, a dla typowych walczaków kilometry, które udało im się przebiec w przeciągu dziewięćdziesięciu minut spotkania. Okno „statystyki” może posłużyć Ci także do analizy zawodnika, który dopiero ma dołączyć do składu. Jest ono kompendium wiedzy o jego poczynaniach, które bez litości obnaża słabe i mocne punkty obserwowanego przez nas piłkarza.

6. Raporty trenerów

Zakładka „raporty trenerów” także nie powinna zostać pominięta przez wirtualnych menedżerów. Co prawda, po dobrym przestudiowaniu poprzednich okien, informacje, które znajdziemy w sprawozdaniu naszych współpracowników, powinny być jedynie powtórką oraz upewnieniem się, że nasza analiza była słuszna. Ten segment jest zwyczajnym wyciągnięciem ręki do graczy, którzy nie lubią ślęczeć godzinami nad monitorem i analizować kolejnych danych. Jeśli należysz do takiej grupy, spokojnie możesz spróbować zaufać trenerom pracującym w klubie i to im powierzyć osąd nad zawodnikiem. Bardzo ważną informacją zawartą w raporcie trenerów jest potencjał, gdyż ta cecha jest ukryta i ciężko nam odkryć ją poprzez studiowanie profilu zawodnika. Tutaj powinna pomóc nam opinia współpracownika, który z dużą dokładnością jest w stanie wskazać, w jakim stopniu zawodnik będzie w stanie poprawić się w przyszłości. Inne informacje zawarte w tabeli raczej wynikają z naszych wcześniejszych informacji i nie niosą ze sobą żadnych rewolucyjnych treści. Pamiętajcie jednak, że z raportami trenerów możesz się nie zgodzić, gdyż to Ty, a nie oni, tu szefują i ostateczna decyzja należy do Ciebie. Czasami Twój instynkt trenerski może okazać się dużo bardziej trafny niż przypuszczenia trenerów i wtedy to Ty będziesz triumfował. W przypadku, kiedy kompletnie nie wiesz co począć, można zaryzykować i wybór składu powierzyć w ręce naszych podwładnych. Ileż to razy nasi współpracownicy spisywali się dobrze i pomagali nam w trudzie menedżerskiego bytu?

7. Trening

Kolejne okno i kolejne ciekawe oraz wartościowe informacje. W „widoku ogólnym” możemy dogłębnie przejrzeć, jakim reżimom treningowym podlega nasz zawodnik. W tej zakładce ekran podzielony jest na cztery części. W pierwszej ćwiartce dowiadujemy się o programie treningowym naszego zawodnika. Możemy także ustawić piłkarzowi polecenie nauki gry na nowej pozycji, a także co jakiś czas sprawdzać postępy, które robi obserwowany przez nas zawodnik. W rozdziale „ustawienie” wspomniałem o ulubionych zagraniach i ich trenowaniu. W zakładce „widok ogólny” możemy zobaczyć, jak nasz zawodnik radzi sobie z opanowywaniem nowego zagrania, a także jak wpływa to na jego obciążenie treningowe. Druga ćwiartka ilustruje nam dokładnie, jakiemu reżimowi treningowemu podlega nasz zawodnik, a odzwierciedlenie reżimu możemy zauważyć na wykresach trzeciej ćwiartki. Tam dostrzegamy, na jakie części treningu przekładany jest największy nacisk. Ostatnia podziałka strony ukazuje postępy podczas treningów w przeciągu kolejnych miesięcy. Myślę, że tę część powinniśmy przestudiować szczególnie solidnie. Jeśli zauważymy niepokojące załamania, może to znaczyć, że coś nie tak jest z naszym reżimem treningowym. Szczególną uwagę powinniśmy zwracać tuż przed finiszem sezonu, kiedy pojawiają się pierwsze problemy kondycyjne i nasza reakcja może zaważyć na końcowych losach sezonu. Druga część zakładki „trening” – „atrybuty” pokazuje nam liniowe wykresy wzrostu kolejnych atrybutów. To ciekawe okno może posłużyć nam do analizy potencjału zawodnika. Jeśli atrybuty wzrastają w szybkim tempie, może to oznaczać, że niedługo piłkarz przerodzi się w prawdziwą gwiazdę i stanie się czołową postacią drużyny. Jeśli linia rozwoju atrybutów będzie równoległa do poziomej osi, wtedy wszystko wskazuje na to, że nasz zawodnik zatrzymał się w rozwoju i nie powinien w przyszłości poczynić znacznych postępów. Natomiast gwałtownie spadające atrybuty mogą oznaczać schyłek dobrej formy obserwowanego przez nas zawodnika lub poważną kontuzją, która również może nieco pokrzyżować plany przyszłej kariery piłkarza.

8. Porównanie, historia, notatki – trzy w jednym.

Trzy ostatnie zakładki wydają się być ciekawym dodatkiem ze strony SI niż prawdziwym odwzorowaniem profilu zawodnika. Okno porównania jest świetnym sposobem na konfrontację między dwoma zawodnikami kandydującymi do gry na jednej pozycji. Myślę, że warto także skorzystać z tej opcji podczas dokonywania transferów, gdyż jest to najszybszy i najlepszy sposób na sprawdzenie, czy przymierzany do składu zawodnik na pewno będzie lepszy od gracza, który aktualnie piastuje daną pozycję w naszym klubie. Podczas porównywania zawodników warto zwrócić uwagę na wszystkie szczegóły, które zawarte są w zestawieniu. Nie bez znaczenia jest wiek, narodowość, a także aktualne statystyki, które są najlepszym zobrazowaniem formy zawodnika. Okno „historia” również może się przydać, szczególnie podczas przeprowadzania transferów. To właśnie tu możemy sprawdzić, czy aktualna forma zawodnika jest tylko przypadkiem, czy jednak obserwowany przez nas zawodnik dobrze spisywał się już w poprzednich sezonach. Przed dokonaniem zakupu warto także spojrzeć w historię kontuzji, która przedstawi nam wszelkie informacje na temat wcześniej przebytych urazów. Okno z historią może przydać się także przy wybieraniu wyjściowego składu. Wcześniejsze dokonania zawodnika mogą przesądzić o jego miejscu w drużynie. Przegląd profilu zawodnika powinniśmy skończyć na przejrzeniu notatek, które mogą pojawić się jedynie wtedy, kiedy sami je tam dodamy. Myślę, że pozostawienie takiego śladu w profilu zawodnika może być przydatne, szczególnie w przyszłości, kiedy przeglądając profile kolejnych zawodników, możemy przypomnieć sobie cechy, które kiedyś im przypisaliśmy.

9. Podsumowanie

Jak widać, profil zawodnika powinien być podstawą dla wirtualnych menedżerów. To właśnie dzięki dobrej penetracji poszczególnych okien możemy dowiedzieć się niemalże wszystkiego o każdym zawodniku znajdującym się w bazie Football Managera. Dokładne przestudiowanie profilów zawodników powinno być jedną z pierwszych czynności wykonanych po rozpoczęciu rozgrywki. Mam nadzieję, że powyższy tekst pomoże Wam sprawniej poruszać się po kolejnych oknach i sprawi, że profil zawodnika nie będzie miał przed Wami żadnych tajemnic.