Podczas gdy większość piłkarskiego świata ekscytuje się grą w najnowszego Football Menedżera, my nie zwalniamy tempa i prezentujemy Wam kolejną część futbolowej wędrówki. Na początek wizyta w mroźnej Skandynawii. Szwecja będzie dzisiaj jedynym krajem, w którym rozgrywki toczą się odmiennym od europejskich struktur systemem wiosna-jesień. Następnie przeniesiemy się na południe Europy, a konkretnie do Turcji. Myślę, że po zapoznaniu się ze tamtejszą ligą, przekonacie się, dlaczego właśnie tam zawędrował Frank Rijkaard. Ostatnim przystaniem w naszej podróży będzie nasz wschodni sąsiad, Ukraina. Pora sprawdzić, dlaczego to właśnie Szachtar wygrał ostatnią edycję Pucharu UEFA. Tak więc, nie przedłużając dłużej, zapraszam na przedostatni odcinek z serii "Przewodnik Ligowy".

Szwecja

Szwedzki futbol od kilkunastu lat nie odniósł żadnego spektakularnego sukcesu; ostatni miał miejsce w 1994 roku, kiedy reprezentacja kraju zajęła trzecie miejsce na mundialu w Stanach Zjednoczonych. Ligowa rzeczywistość również nie prezentuję się zbyt ciekawie. Football Manager oferuje nam rozgrywkę w jednej z czterech lig w Szwecji.

Allsvenskan
W skład najwyższej klasy rozgrywkowej wchodzi 16 zespołów, które walczą o tytuł mistrza kraju. Jako że rozgrywki toczone są w systemie wiosna-jesień, w porównaniu do innych krajów europejskich okienko transferowe otwiera się w innym czasie – zmian kadrowych możemy dokonywać od 15-go listopada do końca marca, a także przez cały lipiec. Przy równej ilości punktów w ligowej tabeli o kolejności decydują kolejno: różnica bramek i zdobyte gole. Przepisy dyscyplinarne nie są bardzo rygorystyczne. Po otrzymaniu czerwonej kartki piłkarz otrzymuje karę w postaci zawieszenia na jedno spotkanie. Identycznie dzieje się w przypadku otrzymania trzech kolejnych żółtych kartoników. W przypadku ujrzenia dalszych dwóch kartek zawieszenie obejmuje następne spotkanie. Za irytujący można uznać fakt, że na ławce rezerwowych możemy posadzić tylko pięciu piłkarzy, a w trakcie meczu skorzystać z usług trzech spośród nich. Na koniec sezonu dwie drużyny z najmniejszym dorobkiem punktowym opuszczają szeregi Allsvenskan. Ekipę z miejsca 14-go ratują baraże z trzecim zespołem 2. ligi. W europejskich pucharach Szwecję reprezentuje pięć drużyn (w tym zdobywca Pucharu Szwecji). Kluby z miejsc 2-4 próbują szczęścia w Lidze Europy, natomiast mistrz kraju startuje w eliminacjach do Ligi Mistrzów.

Superettan
Druga klasa rozgrywkowa w Szwecji. Podobnie jak w 1. lidze tworzy ją szesnaście zespołów. Nie ma co dłużej rozpisywać się o przepisach dyscyplinarnych czy okienkach transferowych, gdyż nie różnią się niczym od tych opisanych powyżej. Drużyny z dwóch ostatnich miejsc zostają zdegradowane do Division 1, a kluby, które zajęły odpowiednio 13 i 14 miejsce, czekają mecze barażowe. Podobne spotkania, tyle że o awans, rozegra klub z miejsca trzeciego. Dwa czołowe zespoły świętują awans do Allsvenskan.

Division 1
Trzecia liga na szwedzkiej ziemi, którą tworzy dwadzieścia osiem zespołów podzielonych na dwie grupy. Przepisy ligowe są identyczne jak w wyżej opisanych klasach rozgrywkowych. Opowiem tylko o miejscach premiowanych spadkami i awansami. Tak więc, najgorsze trzy ekipy czeka degradacja do czwartej ligi. Warto zaznaczyć, że nie mamy tutaj do czynienia z barażami o utrzymanie, tak jak w wyższych dywizjach. Drużyny z drugich miejsc powalczą o awans w play-offach. Tylko mistrzowie swoich grup dostąpią zaszczytu gry w Superettan.

Division 2
To czwarta i zarazem najbardziej rozbudowana liga w Szwecji. W sześciu grupach rywalizuje bowiem ze sobą dwanaście drużyn. Dwa najsłabsze zespoły wraz z końcem sezonu odchodzą w FM-owy niebyt, natomiast dziesiąta drużyna ligi rozegra baraże. Tylko mistrzowie poszczególnych grup uzyskają promocję do wyższej klasy rozgrywkowej.

Puchary
W Szwecji najważniejszym i zarazem jedynym pucharem jest Svenska Cupen, czyli Puchar Szwecji. Rozgrywki składają się z siedmiu rund, a zwycięzca dostąpi prawa gry w Lidze Europy. Zazwyczaj inauguracja przypada na marzec, a finał rozgrywa się w listopadzie. W przypadku wyniku remisowego po 90 minutach o zwycięstwie decyduje dogrywka. Jeżeli i ona nie przyniesie rozstrzygnięcia, zwycięzcę wyłania konkurs rzutów karnych.

Aż cztery ligi i jeden poważny puchar – oto co ma do zaoferowania wirtualnym graczom nasz morski sąsiad. Owszem, warunki do gry nie są wymarzone, ale mimo to warto zaznajomić się tym krajem. Być może komuś z Was uda się osiągnąć w końcu sukces, na jaki czekają szwedzcy kibice.

Kluby z najwyższą reputacją:
1. IFK Gőteborg [5900]
2. AIK [5800]
3. Malmő FF [5700]
4. Elfsborg [5550]
5. Helsingborg [5550]

Najbogatsze (kwoty podane w funtach):
1. Malmő FF [13.25 mln]
2. IFK Gőteborg [9.5 mln]
3. Elfsborg [9 mln]
4. AIK [7 mln]
5. Gőteborgs AIS [7 mln]

Proponowany klub: IF Brommapojkarna (Allsvenskan) – jeden z młodszych klubów w szwedzkiej ekstraklasie, mający siedzibę w stolicy kraju, Sztokholmie. W 2006 roku po latach tułaczki w niższych ligach, w końcu udało mu się awansować do 1. ligi. Pobyt tutaj trwał jednak tylko sezon i drużyna ponownie musiała walczyć w 2. lidze. Ostatecznie po meczach barażowych ponownie stanęli do walki w Allsvenskan. Warto nadmienić, że klub posiada największą szkółkę piłkarską w Europie, liczącą 250 drużyn. Drużyna jest bardzo młoda (średnia wieku wynosi 21 lat) i na pewno warto pobawić się w szwedzką odmianę Arsene Wengera. Może akurat Wam uda się wprowadzić IF na europejskie salony. Gorąco zachęcam.

Rekomendacja:

Turcja

W 2002 roku piłkarska reprezentacja Turcji, pokonując 3:2 Koreę Południową, zajęła trzecie miejsce na mundialu. To największy, ale nie ostatni z sukcesów kraju z południa Europy – przypomnijmy choćby trzecie miejsce na Euro 2008 po przegranym półfinale z Niemcami. Z kolei tureckie kluby od dawna nie potrafią przebić się w europejskich pucharach. Z czego to wynika? Być może z poniższych struktur ligowych.

Turkcell Sűper Lig
Najwyższa klasa rozgrywka w Turcji, skupiająca w swoich szeregach osiemnaście najlepszych drużyn kraju. Rozgrywki ligowe trwają od sierpnia do maja. Przez lipiec, sierpień i styczeń kluby mogą dokonywać roszad w swoich kadrach. Przepisy dyscyplinarne nie wydają się przesadnie ostre. Dopiero po czwartej żółtej kartce piłkarz zmuszony jest do jednomeczowej pauzy, identycznie dzieje się w przypadku otrzymania kartki koloru czerwonego. Przy równej ilości punktów o końcowym miejscu w tabeli decydują kolejno: bezpośrednie mecze, różnica bramek oraz gole zdobyte. Do dobrej gry zachęcają premie za każdy mecz ligowy – zwycięzca otrzyma 134 tys. funtów, a każdy remis wart jest 45 tys. funtów. Zakładając trzydzieści zwycięstw w sezonie, klub może wzbogacić się o ponad 4 mln funtów. Powiedzieliśmy wystarczająco wiele o pieniądzach – czas na ograniczenia. Jeżeli chodzi o obcokrajowców, w składzie możemy mieć ich maksymalnie ośmiu, natomiast w wyjściowej jedenastce – tylko sześciu. Poza tym, w pierwszym zespole musimy uwzględnić również co najmniej jednego wychowanka poniżej 23-go roku życia. Wraz z końcem rozgrywek ligę opuszczają trzy najsłabsze ekipy. W europejskich pucharach Turcję reprezentuje sześć drużyn (w tym zdobywca Pucharu Turcji); kluby z miejsc 3-5 zagrają w Lidze Europy, natomiast mistrz i wicemistrz kraju rozpoczną walkę w eliminacjach Ligi Mistrzów.

Bank Asya 1. Lig
Druga klasa rozgrywkowa, która liczy sobie osiemnaście drużyn. Lekkim zaostrzeniom uległy tylko przepisy dotyczące obcokrajowców, których w wyjściowym składzie możemy mieć nie więcej niż dwóch. Degradacja czeka, podobnie jak w pierwszej lidze, trzy ostatnie ekipy. Najlepsze dwie drużyny uzyskują bezpośredni awans do Turkcell Sűper Lig, a kluby z miejsc 3-6 rozgrywają mecze barażowe, które dają przepustkę do gry w wyższej lidze tylko jednemu zespołowi.

TFF 2.Lig
Składa się z czterech grup po jedenaście zespołów oraz jednej dziesięciozespołowej grupy. W przeciwieństwie do 1. oraz 2. ligi w kadrze nie możemy mieć żadnego piłkarza spoza Unii Europejskiej. Po rozegraniu dwóch meczów przeciwko sobie, dwie najlepsze drużyny z każdej grupy awansują do drugiej rundy, gdzie toczą walkę o awans systemem każdy z każdym. Na najlepsze trzy drużyny czekają miejsca w Bank Asya 1. Lig.

Puchary
Fortis Tűrkiye Kupasi to puchar dający przepustkę do gry w Lidze Europy. Rozgrywki zaczynają się we wrześniu i trwają aż do maja. Składają się z sześciu rund (w tym fazy grupowej). W meczowej osiemnastce możemy posiadać ośmiu obcokrajowców, ale tylko sześciu może przebywać na boisku. W pierwszych dwóch rundach rozgrywane jest tylko jedno spotkanie, bez rewanżu. Następnie tworzone są sześciozespołowe grupy, z których najlepsze drużyny grają w ćwierćfinale (system mecz i rewanż). Również w półfinałach rozgrywane są dwa spotkania. O końcowym zwycięstwie decyduje jeden mecz.

Turecka piłka potrzebuje sukcesów. Reprezentacja w ostatnim czasie gra przyzwoicie, czego nie można powiedzieć o klubowych drużynach. Czas wziąć się w garść i pokazać, na co stać tureckie kluby.

Kluby z najwyższą reputacją:
1. Fenerbahçe [7850]
2. Galatasaray [7750]
3. Besiktas [7250]
4. Trabzonspor [6600]
5. Kayserispor [6250]

Najbogatsze (kwoty podane w funtach):
1. Galatasaray [76 mln]
2. Fenerbahçe [49.5 mln]
3. Besiktas [27 mln]
4. Gençlerbirliği [25.5 mln]
5. Trabzonspor [24 mln]

Proponowany klub: Adanaspor A.S. (Bank Asya 1. Lig) – wybór, przyznam szczerze, absolutnie przypadkowy. Klub został założony stosunkowo niedawno, bo w 1954 roku. Mimo tego zdążyła już zapisać się ciekawie w historii tureckiego futbolu – w ciągu trzech lat spadła z pierwszej do czwartej ligi, by po dwóch latach znów znaleźć się w 2. lidze. Drużyna posiada całkiem zadowalające obiekty treningowe. Średnia wieku wynosi 23 lata. Jeżeli jesteście zainteresowani grą w 2. lidze, zachęcam do poprowadzenia Adanasporu.

Rekomendacja:

Ukraina

W przeciągu kilku lat poziom piłki ukraińskiej uległ znacznej poprawie. Kluby zatrudniają coraz lepszych piłkarzy i trenerów. Wszystko przekłada się na świetne wyniki oraz regularną grę klubów ze Wschodu w europejskich pucharach.

EpiCentre Premier-Liha
Najwyższa klasa rozgrywkowa na Ukrainie, którą tworzy szesnaście zespołów. Rozgrywki trwają od lipca do maja, a każda drużyna rozgrywa w tym czasie trzydzieści spotkań. Dwa okienka transferowe: letnie (5 lipca–30 sierpnia) oraz zimowe (14 stycznia–7 kwietnia). Przy równej ilości punktów o miejscu w tabeli decydują kolejno: wygrane spotkania, różnica goli, bramki strzelone, bezpośrednie spotkania. Na Ukrainie dba się również o grę w zdrowej, przyjaznej atmosferze – stąd ostre przepisy dyscyplinarne. Tak więc po otrzymaniu czerwonej kartki, piłkarza czeka zawieszenie na okres jednego spotkania, chyba, że Wydział Dyscypliny uzna, że przewinienie zasługuje na większą karę. Tak samo dzieje się w przypadku otrzymania czterech żółtych kartek. Kolejne cztery żółte kartoniki karane są zawieszeniem na kolejno dwa, trzy i cztery spotkania. Tak więc nie warto wychodzić na boisko z myślą pozbycia się kilku piłkarzy rywala, gdyż takie wybryki będą odpowiednio karane. Liczba obcokrajowców w meczowej jedenastce nie może przekroczyć siedmiu. Drużyny, które zakończą ligowe zmagania na dwóch ostatnich miejscach w tabeli, zostaną zdegradowane do 2. ligi. Kluby z miejsc 3-5 dostąpią zaszczytu reprezentowania kraju w Lidze Europy. Dwa najlepsze zespoły w ligowej stawce stawią czoła innym drużynom w walce o fazę grupową Ligi Mistrzów.

Pierwsza Liha
Czyli zaplecze Ekstraklasy, które tworzy osiemnaście zespołów. Zasady dyscyplinarne nie uległy zmianie w stosunku do opisanych powyżej, zmieniły się natomiast ograniczenia względem obcokrajowców. W 2. lidze w meczowej jedenastce możemy wystawić tylko trzech. Dodatkowym problemem okazuje się obowiązek wystawiania w wyjściowym składzie co najmniej jednego piłkarza poniżej 19-go roku życia. Zasady spadków i awansów są dość proste i przejrzyste. Dwa najsłabsze zespoły żegnają się z ligą, a dwa najlepsze kluby mogą szykować się do występów w 1. lidze.

Puchary
Rozgrywki liczące sześć rund trwają od sierpnia do maja. Puchar Ukrainy, czyli DATAGROUP – Kubok Ukrajiny zapewnia zwycięzcy grę w Lidze Europy. Przepisy i ograniczenia są identyczne jak ligowe. O awansie do następnej rundy decyduje jeden mecz, którego gospodarzem jest drużyna z niższej ligi.

Rygorystyczne kary względem ligowych brutali – taka dewiza zdaje się przyświecać Ukraińskiemu Związkowi Piłki Nożnej. Trudno się z tym nie zgodzić. Niemniej jednak trzeba obiektywnie przyznać, że podobny sposób myślenia ma swoje odzwierciedlenie na arenie europejskiej i międzynarodowej. Dobre wyniki zespołów ze Wschodu nie są dziełem przypadku.

Kluby z najwyższą reputacją:
1. Dynamo Kiev [7750]
2. Shakhtar [7600]
3. Metalist [6500]
4. Dnipro [6200]
5. Metalurg D. [5700]

Najbogatsze kluby (kwoty podane w funtach):
1. Shakhtar [110 mln]
2. Dynamo Kiev [59 mln]
3. Metalist [17 mln]
4. Dnipro [15.75 mln]
5. Czornomoriec [11.75 mln]

Proponowany klub: Komunalnik Ługańsk (Pierwsza Liha) – kolejny przypadkowy wybór. Szczerze mówiąc, najbardziej do gustu przypadły mi ich koszulki, które mają piękny niebieski kolor. Klub posiada zadowalające obiekty młodzieżowe oraz treningowe, a także stadion na ponad dwadzieścia tysięcy miejsc. Poza tym jest głównym kandydatem do spadku. To, czy Komunalnik utrzyma się w 2. lidze, zależy tylko od Was.

Rekomendacja:

Za nami podróż po kolejnych trzech krajach Europy. Na początek wybraliśmy się do Szwecji, gdzie zapoznaliśmy się z aż czterema ligami. Trzeba przyznać, że Szwedzi potrafią nieźle zorganizować rozgrywki, ale nadal brakuje im sukcesów. Z mroźnej północy udaliśmy na ciepłe południe, a konkretnie do Turcji, gdzie osiedlił się również były trener Barcelony, Frank Rijkaard. Na koniec nasz wschodni sąsiad, Ukraina. Nie da się zaprzeczyć, że ukraińskie kluby powoli pukają do bram prawdziwej europejskiej piłki. Myślę, że niedługo mogą stanowić o sile europejskiego futbolu. Trzy kraje leżące w Europie – i wszystkie zupełnie inne. Mam nadzieję, że dzięki kolejnej części Przewodnika Ligowego zasady panujące w tych krajach nie będą już Wam obce.